Kadın Emeği ve Sosyal Politikalar Bağlamında İmren Aykut’un Çalışma Bakanlığı Dönemi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18367037Anahtar Kelimeler:
İmren Aykut, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, kadın, parlamentoÖzet
Bu çalışma, Türkiye’de kadın emeği, sosyal politika ve toplumsal cinsiyet eşitliği alanlarında önemli bir figür olarak kabul edilen İmren Aykut’un Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı dönemini incelemektedir. 1941 yılında Adana’da doğan Aykut, sendikal hareket içinde uzun yıllar uzmanlık ve yöneticilik yaptıktan sonra 1981 yılında Milli Güvenlik Konseyi tarafından DM üyeliğine seçilmiş, ardından 1983 genel seçimleriyle parlamentoya girmiştir. Siyasi kariyerini Milliyetçi Demokrasi Partisi ve daha sonra Anavatan Partisi bünyesinde sürdüren Aykut, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 17., 18., 19. ve 20. dönemlerinde milletvekili olarak görev yapmıştır. II. Turgut Özal Hükümeti’nde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı olarak görev alan Aykut, bunun yanı sıra hükümet sözcülüğü, devlet bakanlığı ve Çevre Bakanlığı görevlerini de üstlenmiştir. Ayrıca Uluslararası Parlamento Birliği’nin toplantılarına Türkiye’yi temsilen katılmıştır. Aykut’un bakanlık dönemi, Türkiye’de kadınların çalışma yaşamındaki konumunun güçlendirilmesi, sosyal politika alanında yapısal düzenlemelerin hayata geçirilmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin karar alma mekanizmalarındaki görünürlüğünün artması açısından kritik bir döneme karşılık gelmektedir. Araştırma, kadınların siyasal temsiline dair literatürde sıkça vurgulanan sembolik temsil tartışmalarının ötesine geçerek, bir kadın bakanın sosyal politika üretimine yaptığı somut katkıları analiz etmektedir. Bu yönüyle çalışma, hem kadın emeği literatüründeki kuramsal boşlukları doldurmakta hem de Türkiye’de kadın liderliğinin politik sonuçlarını görünür kılarak sosyal politikanın toplumsal cinsiyet boyutuna ilişkin önemli bir değerlendirme sunmaktadır.
Referanslar
Telif ve Tetkik Eserler
Akşin, S. (1997). Türkiye tarihi 5: Bugünkü Türkiye (1980–2003). MMP Baskı.
Aydın, S., & Taşkın, Y. (2017). 1960’dan günümüze Türkiye tarihi. İletişim Yayınları.
Aykol, H. (2009). Türkiye’de siyasi parti kapatmanın tarihi (1. baskı). İmge Kitabevi.
Aykut, İ. (1983). Türkiye’nin yakın geleceğinde işçi–işveren ilişkilerinin muhtemel görünümü. 8. İktisat Haftası Bildirileri, Ankara.
Boratav, K. (2005). 1980’li yıllarda Türkiye’de sosyal sınıflar ve bölüşüm. İmge Kitabevi.
Çavdar, T. (2005). Türkiye işçi sınıfı tarihinden kesitler. Nazım Kitaplığı.
Çaylak, A., & Avcu Seyit, A. (2017). Osmanlı’dan günümüze Türkiye’nin siyasal hayatı (1. baskı). Savaş Yayınevi.
Çerezci, S. (2018). Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın bakanı Prof. Dr. Peyman Türkan Akyol’un siyasi hayatı. Belgi Dergisi, 2(16), 820–844.
Dalaman, Z. B. (2024). Women's Political Participation in Türkiye: A Century of Progress and Ongoing Challenges. Journal of Sustainable Equity and Social Research (JSESR), 1(Special Issue on Women), 28-52. https://doi.org/ 10.5281/zenodo.13910484
Diker, H., & Güneş, İ. (2018). Hukuk sistemi. C. Öztürk (Ed.), İmparatorluktan ulus devlete Türk inkılap tarihi ve Türkiye Cumhuriyeti içinde. İstek Yayınları.
Güler, M. A. (2019). Zonguldak havzasında işçi hareketleri ve 1990–1991 büyük madenci grevi. Çalışma ve Toplum, 1(60), 509–530.
Günal, E. (2006). Türkiye’de siyasal partiler ve güncel siyaset (1. basım). Bilimadamı Yayınları.
İlke, L. (2021). İmren Aykut’un hayatı ve siyasi faaliyetleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi.
ILO. (t.y.). Labour market report. International Labour Organization. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@europe/@rogeneva/@iloankara/documents/publication/wcms_412382.pdf
İnan, A. (1968). Atatürk ve Türk kadın haklarının kazanılması. Millî Eğitim Bakanlığı.
Karatepe, Ş. (1997). Darbeler, anayasalar ve modernleşme. İz Yayınları.
Koç, Y. (1998). 100 soruda Türkiye’de işçi sınıfı ve sendikacılık hareketi. Gerçek Yayınevi.
Kurtbaş, İ., & Soysüren, A. H. (2017). Mefluç devlet idaresinden kudretli devlete. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1), 63–84.
Milliyetçi Demokrasi Partisi. (1983a). MDP programı.
Milliyetçi Demokrasi Partisi. (1983b). MDP Genel Başkanı Turgut Sunalp’ın demeç ve beyanlarından özetler. Milliyetçi Demokrasi Partisi Yayınları.
Milliyetçi Demokrasi Partisi. (1985). Tüzük ve toplantı–kongre yönetmeliği.
OECD. (2002). Technology policy and the environment. OECD Publishing.
OECD. (t.y.). OECD official website. Organisation for Economic Co-operation and Development. https://www.oecd.org/en.html
Savran, S. (1992). Türkiye’de sınıf mücadeleleri. Kardelen Yayınları.
Sunalp, T. (1983, 10 Ağustos). Niçin MDP.
Tanör, B. (1986). İki anayasa: 1961–1982. Beta Basım Yayım Dağıtım.
TBMM Arşiv. (t.y.). İmren Aykut: 20. Dönem/Adana Özgeçmişi. Türkiye Millet Meclisi Arşiv. https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/milletvekilidetay?DonemId=f72877c2-f50e-037b-e050-007f01005610&Id=f72877c2-db51-037b-e050-007f01005610
TBMM. (2024, 27 Mayıs.). Demokrasinin yüzleri [Video]. Türkiye Büyük Millet Meclisi. https://www.youtube.com/watch?v=ajZaC_Amsx0&t=1s
Tokgöz, O. (1991). Türkiye’de 1983 ve 1987 genel seçimlerinde kullanılan siyasal reklamlar. Amme İdaresi Dergisi, 24(1), 13–28.
Türkiye İstatistik Kurumu. (t.y.). Halk oylaması sonuçları (1961, 1982, 1987, 1988, 2007). https://www.tuik.gov.tr
United Nations. (1946, 21 June). Economic and Social Council official records. Hunter College.
Yüksek Seçim Kurulu. (t.y.). 1983–2007 yılları arası milletvekili genel seçimleri. https://www.ysk.gov.tr/tr/1983-2007-yillari-arasi-milletvekili-genel-secimleri/3008
Arşiv Kaynakları
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1985, 31 Mayıs). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 532-363-4.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1988, 4 Mayıs). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 600-715-9.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1989a, 14 Nisan). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 622-824-5.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1989b, 18 Mayıs). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 624-840-1.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1989c, 8 Ekim). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 635-888-7.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1990a, 12 Ocak). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 642-2-9.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1990b, 8 Mayıs). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 651-48-1.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1990c, 24 Mayıs). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 652-53-2.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1990d, 25 Ağustos). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 658-84-8.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1990e, 14 Ekim). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 663-105-5.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1991a, 12 Mart). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 677-166-7.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1991b, 6 Nisan). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 680-177-2.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1991c, 23 Mayıs). Kurum Kodu: 30-18-1-2, Yer Bilgisi: 682-191-5.
Resmî Yayınlar ve Tutanaklar
DM Tutanak Dergisi. (1981, 28 Ekim). 1. Cilt, 3. Birleşim.
DM Tutanak Dergisi. (1982a, 23 Ağustos). 1. Yasama Yılı, 8. Cilt, 133. Birleşim.
DM Tutanak Dergisi. (1982b, 25 Ağustos). 1. Yasama Yılı, 8. Cilt, 135. Birleşim.
Genel Maden İş. (1990, 30 Kasım).
MGK Tutanak Dergisi. (1981, 29 Haziran). Cilt 3, 61. Birleşim.
T.C. Başbakanlık, Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü. (t.y.). K.K.Gn.Md. 07/101-2324/04590.
T.C. Resmî Gazete. (1990, 20 Nisan). Kanun Hükmünde Kararname No. 422 (Sayı 20498).
T.C. Resmî Gazete. (1991, 17 Kasım).
TBMM Tutanak Dergisi. (1984a, 29 Mayıs). 17. Dönem, 4. Cilt, 71. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1984b, 11 Temmuz). 17. Dönem, 5. Cilt, 88. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1984c, 13 Temmuz). 17. Dönem, 5. Cilt, 90. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1987, 30 Aralık). 18. Dönem, 1. Cilt, 6. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1988a, 28 Ocak). 18. Dönem, 2. Cilt, 15. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1988b, 2 Şubat). 18. Dönem, 2. Cilt, 16. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1988c, 18 Şubat). 18. Dönem, 2. Cilt, 24. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1988d, 9 Mart). 18. Dönem, 3. Cilt, 32. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1988e, 25 Mayıs). 18. Dönem, 11. Cilt, 70. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1988f, 27 Mayıs). 18. Dönem, 11. Cilt, 72. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1988g, 20 Aralık). 18. Dönem, 21. Cilt, 48. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1989a, 26 Ekim). 18. Dönem, 33. Cilt, 23. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1989b, 8 Kasım). 18. Dönem, 34. Cilt, 28. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1989c, 10 Kasım). 18. Dönem, 34. Cilt, 30. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1989d, 15 Kasım). 18. Dönem, 34. Cilt, 33. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1990a, 4 Ekim). 18. Dönem, 49. Cilt, 16. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1990b, 25 Ekim). 18. Dönem, 50. Cilt, 25. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1991a, 8 Ocak). 18. Dönem, 55. Cilt, 61. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1991b, 30 Haziran). 18. Dönem, 61. Cilt, 129. Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (1991c, 20 Kasım). 19. Dönem, 1. Cilt, 5. Birleşim.
Gazeteler
Cumhuriyet. (1981a, 16 Ekim).
Cumhuriyet. (1981b, 28 Ekim).
Cumhuriyet. (1983, 4 Kasım).
Cumhuriyet. (1985a, 22 Eylül).
Cumhuriyet. (1985b, 26 Ekim).
Cumhuriyet. (1987, 22 Aralık).
Cumhuriyet. (1989, 21 Mart).
Cumhuriyet. (1990, 30 Kasım).
Cumhuriyet. (1991a, 4 Ocak).
Cumhuriyet. (1991b, 5 Ocak).
Cumhuriyet. (1991c, 6 Ocak).
Cumhuriyet. (1991d, 6 Şubat).
Milliyet. (1983a, 17 Mayıs).
Milliyet. (1983b, 7 Kasım).
Milliyet. (1983c, 18 Aralık).
Milliyet. (1985, 15 Temmuz).
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Nuran Kılavuz
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
