Ziya Gökalp’in Düşünce Yapısını Etkileyen Entelektüeller ve Türkçülük Anlayışı

Özet

Milliyetçilik kavramının insanlık tarihi boyunca var olduğu ya da sonradan icat edildiği iddiaları, milliyetçilik çalışmalarında iki temel yaklaşımı temsil eder. Ancak Türk milliyetçiliği bu iki yaklaşıma da tam olarak uymaz. Henüz ulus kavramı yokken ortak dil, tarih ve kültüre sahip olan Türkler, Osmanlı'nın yükselme döneminde Türk kimliğini geri planda bırakmış, yüzyıllar sonra ise bu kimliği yeniden keşfetmek zorunda kalmıştır. Bu yeniden keşif, Osmanlıcılık ve İslamcılık fikirlerinin başarısız olmasıyla hızlanmış ve dönemin entelektüellerinin etkisiyle şekillenmiştir. Türk milliyetçiliğinin yeniden inşasında en önemli rol Ziya Gökalp’e aittir. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin resmi, Cumhuriyet Halk Fırkası’nın ise gayri resmi ideoloğu olan Gökalp, Türkleşmek, İslamlaşmak ve Muasırlaşmak ilkeleriyle birey, toplum ve devlet için bir yol haritası çizmiştir. Milliyetçilik anlayışını oluştururken Yusuf Akçura ve İsmail Gaspıralı’dan etkilenmiş, onların fikirlerini kendi düşünce sistemiyle uyumlu hale getirmiştir. Bu çalışma Ziya Gökalp’in milliyetçilik anlayışını ve bu anlayışın inşasında Yusuf Akçura ve İsmail Gaspıralı’dan nasıl etkilenildiğini detaylı olarak inceleyecektir. Bununla birlikte şu sorulara cevap aranacaktır: Ziya Gökalp’in milliyetçilik anlayışının temelleri nelerdir? Ziya Gökalp’in yayınlarında Yusuf Akçura ve İsmail Gaspıralı’nın düşünceleri doğrudan ya da dolaylı olarak bulunmakta mıdır?

Anahtar Kelimeler: Türk milliyetçiliği, milliyetçilik, Ziya Gökalp, Yusuf Akçura, İsmail Gaspıralı.